CINEMARCH

معماری بی‌معمار۳

ابيانه

ابيانه، يکی از چهار روستا - شهر تاريخی شگفت‌انگيز ايران، گستره نمودگاری يکی ديگر از زيباترين نمونه‌های معماری بی‌معمار ايران و جهان است. با سفر در راه کاشان - نطنز، ۲۵ کيلومتر مانده به نطنز، بر سر يک سه‌راهی، با گردش به‌راست، پس از پيمودن دو سه کيلومتر، خود را در دره سبز و خرمی می‌يابيم، که در برابر بيابان خشک پشت‌سر گذاشته‌امان، يادآور بهشت است. ابيانه، واپسين آبادی اين دره سبز، در ۲۲ کيلومتری از سر سه‌راهی يادشده، در دل توده سبز درختان دره، بر سينه‌کش کوههايی آرميده است که از بلندای آنها، همه روستا و بخش بزرگی از دره را در برابر چشم می‌توان يافت.

ابيانه، گوهری بازمانده از ژرفنای تاريخ ماست و پيشينه آن، به پيش از اسلام می‌رسد. هنوز نشانه‌هايی از زبانهای کهن ايرانی را، در گويش مردم آن می‌توان يافت. زنان و مردان ابيانه‌ای، با دلبستگی آشکار به تاريخ و گذشته خود، هنوز که هنوز است، پوشاک محلی ويژه خود را به‌تن می‌کنند تا بازديدگران شگفت‌زده از معماری بی‌مانند روستا را، بيش از پيش به شگفتی وادارند. اما به‌يادماندنی‌ترين ويژگی ابيانه، بافت درهم‌بافته روستا و معماری يکه خانه‌های آن است. کالبد خشت و گلی روستا، شکل‌گرفته از خانه‌هايی که با نمودی پلکانی بر سينه کوه جاگرفته‌اند، چنان همگی يکپارچه و همگنی است که تنها با گردش در آن می‌توان به ژرفای همبستگی اجتماعی شکل‌دهنده آن پی‌برد.

گذر اصلی شکل‌دهنده ابيانه، در راستايی همسو با رودخانه‌ای که در ته دره روان است، از باختر به خاور، با جوی پرآبی - جداشده از رودخانه - که سرتاسر آبادی را می‌پيمايد، همراه است و در جای‌جای آن، از گشادگی ميان خانه‌ها يا از فراز بامها، چشم‌اندازی از دره سبز و پردرخت کنار رودخانه را می‌توان ديد. بخش بزرگی از اين گذر اصلی، از ميدانگاه دروازه روستا، تا مرکز روستا، دربرگيرنده ساختمانهای باارزشی است که مرمت و بازسازی شده‌اند. اما راست اينکه، ابيانه رو به ويرانی و نابودی می‌رود. شمار بسيار اندکی، که بيشترشان سالمندان هستند، هنوز و با دشواريهای بسيار، در ابيانه زندگی می‌کنند؛ و اين برای زنده‌ماندن ابيانه، بسنده نيست.

در نيمه خرداد گذشته، بخت سفر دوروزه و بازديدی ديگر از ابيانه دست داد. رهاورد اين سفر، گذشته از دريغ و افسوس برآمده از فرسايش و ويرانی ابيانه، آلبوم عکسهايی است که در PHOTOARCH گذاشته‌ام.

+ يعقوب رشتچيان ; ۱۱:۱۱ ‎ب.ظ ; جمعه ٢٧ تیر ،۱۳۸٢
comment نظرات ()